Tornado Tre 900/3 Novencento
21 juli 1999
Dit was de datum dat Andrea Merloni officieel zijn nieuwste wapen in motorland introduceerde de
"BENELLI TORNADO 900 tre"
De introductie werd live via het Internet gepresenteerd. Dit gaf de mogelijkheid dat een ieder die interesse had het live kon volgen. Ook deze manier van introduceren was uniek en de eerste maal dat er een motorfiets zo werd voor gesteld. Een week voordat de intro plaats vond werd je al vast lekker gemaakt door Andrea, elke dag werd er een stukje van de foto van de nieuwe Benelli Tornado Tre getoond. Zelfs het geluid van het nieuwe motorblok stond op het Internet, en als je dit unieke geluid gehoord hebt weet je wat Benelli bedoeld met uniek, alleen denk ik niet dat dit stevige geluid in Nederland zo door de keurring komt.
Op dit zelfde Internet vindt je ook veel technische gegevens en geschiedenis over deze motorfiets die ik hieronder vrij zal vertalen.
Het project; Tornado 900/3
Waarom de naam Tornado ?
Omdat deze naam gemakkelijk klinkt in alle talen, omdat een Tornado staat voor extreme kracht, maar vooral omdat deze naam verwijst naar de Tornado 650cc twin van 1971.
Waarom heeft het motorblok 3 cilinders ?
Omdat dit niet gebruikelijk is, maar wel de beste oplossing is tussen een smalle twee cilinder en een brede viercilinder. Hierbij komt ook nog dat het Benelli blok zo is ontwikkeld dat er gemakkelijk een twee of vier cilinder van gemaakt kan worden.
Waarom gekozen voor 900cc ?
Omdat de regels voor de Superbike racen vragen om deze standaards.
Wat is het meest karakteristiek van de Tornado 900/3 ?
De drie hoofdcomponenten van de motorfiets zijn; motorblok, frame en de veringselementen, dit zijn alle drie technische hoogstandjes. Maar de meest ongebruikelijke technische oplossing was de plaatsing van de radiator onder het zadel aan de achterkant van de motorfiets.
Wat is het voordeel hiervan ?
Doordat de radiator achter in de motor is geplaatst is de
luchtweerstand lager en zal de motor gemakkelijker zijn topsnelheid bereiken.
Wat is er zo belangrijk aan de aluminium gietstuk ter hoogte van de achterbrug bevestiging ?
Het frame van de Tornado is ook weer een interessant aspect van de motorfiets. Het frame is aan de voorkant gemaakt van stalenbuizen en achter van aluminium gietstukken. Deze twee componenten komen samen in het grote gietstuk achter het motorblok wat ook weer een dragend deel is.
Wanneer is de Tornado te koop ?
De plannen van Benelli zijn ambitieus, het testen is al begonnen. Er is al een motorfiets actief op een testbaan, terwijl er ook blokken draaien op een testbank. Als alles gaat volgens planning zullen de eerste machines 2001 in de winkel staan.
Zal de Tornado ingezet worden in races ?
Benelli wil graag terug keren in races en zo de tradities die de zes broers hebben gestart voort te zetten. Er is een grote kans dat de Tornado ingezet wordt bij de World. Superbike Series in 2001.
Wat zijn de vermogens specificaties van de Tornado ?
Er zijn nog geen officiële vermogens meeting gedaan, maar er van uit gaand dat het blok 11.500 toeren draait voor de wegversie, dan hopen we 140 PK te bereiken.
Waarom heeft Benelli besloten om de Tornado via Internet te introduceren ?
Wij geloven dat we met de Tornado een belangrijk stuk motor-geschiedenis schrijven. Op de motorshow in september in Milaan zal de Tornado zeker een van de grootste Europese noviteiten zijn. Wij vonden het belangrijk om alle motor enthousiasten over de gehele wereld de kans te geven als of het motorjournalisten zijn, om de presentatie van de Tornado live mee te maken. Benelli is hiermee de eerste motorfabrikant die een motorfiets zo presenteert.
Waarom hebben we het geluid van de motor ook op Internet gezet ?
Het geluid wat deze motorfiets produceert is zo uniek dat iedereen een Tornado van afstand zal herkennen. We zijn zo trots op deze symfonie dat we dat graag wilden delen met motor enthousiasten over de gehele wereld.
Wie zijn de mannen achter de techniek van de Tornado ?
Het motorblok is een creatie van de voormalig
Cagiva/Ferrari technicus Riccardo Rosa, hij is de man achter de Tornado triple. De styling
is van de Engelsman Adrian Morton die het klappen van de zweep geleerd heeft bij
Tamburini/CRC, hij heeft de Tornado een eigen stijl mee te geven en frame specificaties
die heel vooruitstrevend zijn en unieke oplossingen heeft.
Het hart van de nieuwe Tornado is een gloednieuwe parallel
driecilinder, ontwikkeld in een project voor massa productie (dit motorblok vormt de basis
voor een hele familie motorblokken met een verschillend aantal cilinders en cilinder
inhouden en geschikt is voor diverse soorten/typen motorfietsen). De nieuwe driecilinder
is ontwikkeld om de beste prestaties te leveren omdat Benelli zo snel mogelijk terug wil
keren in de races. De Benelli technici hebben met de driecilinder een ideaal compromis
gevonden voor een motorfiets blok, aan de ene kant het hoge toerental voor het topvermogen
nodig voor inzet in races, en aan de andere kant het karakter van een blok wat het
vermogen zo bruikbaar en
soepel mogeljk afgeeft en natuurlijk zo compact mogelijke bouw. Ook heeft
dit motorblok de mogelijkheid om gemakkelijk naar een ander cilinderaantal omgebouwd te
kunnen worden. Hier zijn de hoofd specificaties van het driecilinder motorblok:
Driecilinder parallel, kleppen onder een hoek van 15
graden, aangedreven doormiddel van een ketting aan de linkerzijde van het motorblok,
boring en slag 85,3 X 52,4mm, cilinderinhoud 898,4cc, dit is een keuze om zeer hoge
toerentallen te draaien waarbij de zuigersnelheid nog ruim binnen de grenzen zit. Dit
geeft een hoog topvermogen en een ruime powerband voor afgifte van het vermogen.
NATURAL BIG BANG
Het motorblok is getimed op 120 graden, dit geeft de mogelijkheid
om de cilinders op gelijke tijd ontsteking te geven waardoor het een big bang motorblok
wordt. Dit geeft optimale tractie aan het achterwiel en is zeer goed controleerbaar voor
snel gebruik. Er is ook een balansas voor de krukas gemonteerd om het motorblok zo
trillingsvrij mogelijk te maken. Direct afgeleid van Formule 1 techniek is het
geïntrigeerde ontsteking/inspuit (indirect) systeem, de configuratie is nu zo dat iedere
cilinder één injector heeft, die geplaatst is in een 53mm grote gasklephuis, maar er
wordt al geëxperimenteerd met twee injectors per cilinder.
Techniek en veiligheid
er is ook een studie van gemaakt om een blokkeringssysteem te
ont-wikkelen voor de benzinepomp, nu wordt er het "F.I.S. roll sensor"
gemonteerd, dit voorkomt als de motorfiets onderuitgaat deze meteen geheel in brand
vliegt. Dit is nog altijd een probleem bij racemotoren met injectie. Het ontbreken van de
radiator aan de klassieke plaats voor het motorblok, geeft de Benelli
constructeurs-designers een grotere vrijheid om de airbox te ontwerpen, deze in nu 13
liter groot zonder dat hiervoor de capaciteit van de benzinetank aangetast hoeft te
worden. En dan de versnellingsbak !! Deze is typisch ontworpen voor racemotoren, het is
een zes versnellingsbak die volledig is te demonteren zonder dat hiervoor het motorblok
uit het frame hoeft gebouwd te worden. Zo kunnen snel de bak verhoudingen op het circuit
worden aangepast. Ook wordt dit toegepast op de serie productie, hier geeft dat het
voordeel dat de complete versnellingsbak buiten het blok in elkaar gezet kan worden en
getest kan worden op de werking hiervan voordat de bak gemonteerd wordt. Dit is een
noviteit voor de Tornado en een oplossing die voor het eerst gebruikt wordt op een
parallelle drie cilinder.
Interessant vermogen
Tijdens de proeven (testen) is het vermogen nog niet officieel
gemeten, maar de data wijst uit dat het motorblok op zijn minst 140 PK levert bij 11.500
toeren per minuut met een koppel van 9,5 kgm bij 8.800 toeren voor het wegmodel.
Absoluut compact
Hier volgen nog enkele details omtrent de constructie van het motorblok;
-De drijfstangen zijn uitgevoerd in staal.
-De bewegende delen van de distributie zijn niet oversized en licht van gewicht, de klepsteel is b.v. 5 mm dik.
-De compressieverhouding is 11,8 : 1
-De primaire overbrenging geschied doormiddel van rechtvertande tandwielen.
-De secundaire overbrenging geschied doormiddel van een O-ring ketting.
-De koppeling is een multi plaat in oliebad, maar er is ook al gestudeerd op een droge koppeling. Dit is meer geschikt voor race doellijnen.
-Het motorblok is zeer compact op het breedste punt is hij slechts 360 mm breed dit zou een goede waarde voor een twin zijn.
-Om het blok zo smal te houden zijn de dynamo en de startmotor
achter het cilinderblok geplaatst.
Uniek geluid
Voor degene die de speciaal voor dit model gecreëerde Internet side www.tornadobenelli.com al hebben opgezocht die hebben ook al met het unieke geluid van deze driecilinder kennis kunnen maken. Het heeft ook al geen zin meer om dat te patenteren want dat heeft in het verleden al eens iemand geprobeerd, maar het is wel belangrijk als je een uniek motorblok creëert.
Plaats radiator
Een gouden regel is zoals iedere designer/ingenieur weet; als je
de leiding in de technologie bij de formule 1 wilt, kijk dan naar de ruimtevaart techniek,
wil je een technisch hoogstaande motorfiets bouwen, kijk dan naar de wereld van de formule
1. Tot aan het eind van de zeventiger jaren zat bij de formule 1 bolides de radiator voor
in de neus, maar het was toen al duidelijk dat dit de stroomlijn van de auto zeker niet
ten goede kwam. In die tijd verhuisde bij de formule 1 de radiators naar de zijkant van de
auto. Dit kwam de stroomlijn ten goede en de auto's werden er weer sneller door. Vanuit
dit standpunt gezien lopen de huidige motorfietsen nog steeds achter op deze techniek. Bij
motorfietsen zit de radiator nog steeds voor het motorblok, iets wat de stroomlijn dus
niet ten goede komt hierbij komt ook nog dan deze dan vlak voor de hete uitlaatbochten
zit. Benelli gaat op dit punt een nieuw hoofdstuk schrijven in motorfiets technologie met
de Tornado en niet alleen op hun racers maar je vindt deze techniek ook in de showroom.
Tegen de traditie in
De radiator van een multicilinder is bij een motorfiets altijd
voor het motorblok geplaatst, dit is de gemakkelijkste plaats om een radiator te plaatsen.
De radiator zit er om de vloeistof te koelen maar wordt tegelijk weer opgewarmd door de
uitlaatbochten. Dan komt er nog het "Magnus effect"bij, het Magnus effect is het
vacuüm dat door het voorwiel wordt gecreëerd, dit vacuüm loopt steeds breder uit wat
wil zeggen dat het bij de radiator een stuk breder is dan de breedte van het voorwiel. Dit
heeft dan weer tot gevolg dat de radiator zo'n 20 % groter moet zijn dan eigenlijk nodig
is om het motorblok te koelen en groter wil ook meteen weer zeggen dat de luchtweerstand
ook groter is en ook dat er met het design rekening moet worden gehouden (breder). Bij de
Benelli Tornado is de radiator is onder het zadel geplaatst, deze krijgt frisse lucht via
de twee luchtinlaten voor in de kuip bij de richtingaanwijzers. Door de snelheid van een
motorfiets wordt er een vacuüm achter de motorfiets gecreëerd wat weer een deel van de
hete lucht van de radiator weg voert. Bij de Tornado wordt ook een deel van de warmte
afgevoerd door twee elektrische ventilators achter in de kont van het zitje, deze
oplossing geeft een zeer lage luchtweerstand.
Nog meer voordelen
Door de plaatsing van de radiator in het midden van de motor
heeft de berijder geen last meer van verhitte benen of borst bij een stoplicht of bij
langzaam rijden in de zomer. De radiator heeft geen last van hitte die het motorblok
afstraalt en kan daardoor 20 % kleiner zijn dan bij een radiator voor het motorblok. Dit
geeft weer een voordeel in het gewicht van de motor. Het zadel is zo gemaakt dat de rijder
geen last heeft van de warmte van de radiator. Door het ontbreken van de radiator aan de
voorzijde kon de motor zeer smal gehouden worden en loopt de stroomlijn zeer taps naar
beneden toe. Dit is stroomlijnen van de bovenste plank en perfect om hoge snelheden te
rijden, want het kost een hoop vermogen om luchtweerstand te breken. Rond de 280 km/u
waarvoor de Tornado goed voor moet zijn, is de luchtweerstand zeer groot en hoe beter de
stroomlijn dan is des te meer van het vermogen kan gebruikt worden voor de topsnelheid.
Frame en vering
Het belangrijkste voor een ontwikkelingsingenieur is om een zo licht mogelijke motorfiets te bouwen die toch prefect op de weg ligt. Op dit punt heeft Benelli bij de Tornado weer hoogstaande nieuwe oplossingen toegepast. Door het ontbreken van de radiator aan de voorzijde, gaf het de technici de mogelijkheid om het motorblok verder naar voren te plaatsen, wat zorgt voor een goede gewichts-verdeling en stabiel en gemakkelijk sturen. Het motorblok is een belangrijk dragend deel van de structuur, het frame is aan de voorkant uitgevoerd met chroommolybdeen stalen buizen in een driehoeksvorm. Deze komen uit bij het aluminium (GalSi 9) gietstuk achter het motorblok waar de vier buizen worden vastgeschroefd en weer een geheel vormen. Dit is een techniek die beproefd is in de ruimtevaart en veel trillingen absorbeert.

Het balhoofd is verstelbaar ook voor de weg versie, zo kan een
ieder de motorfiets afstellen naar zijn eigen wensen. De stuurdemper is kruislings
geplaatst zodat die in een mooie rechte lijn staat ten opzichte van de voorvork en de
berijder er geen last van heeft. Het achtverings element is zover mogelijk naar voren en
zo diep mogelijk geplaatst om koellings problemen te voorkomen vanwege de radiator onder
het zadel. De achtervering is volledig instelbaar, de bediening zit op een ongewone plaats
n.l. achter in het zitje. De voorvorkpoten hebben een doorsnede van 46mm en ook deze is
volledig instelbaar. De achtervork kon erg lang gehouden worden, wat zorgt voor een goede
stabiliteit bij hoge snelheden en ook als het gas eraf blijft de motor dan stabiel, en
toch is de wielbasis van de Tornado maar 1395mm. Dit is mogelijk door dat het motorblok zo
ver naar voren geplaatst kon worden. De achtervork is gemaakt van de beste materialen en
is ontworpen voor een race motor. De wielen zijn 17 inch exemplaren met de banden maat
voor 120/70 en achter 190/50. De Tornado is ontworpen om de berijder veel rij plezier te
geven zowel op de weg als op het circuit. Omdat dit de spirit van het merk en deze motor
geboren zijn uit liefde voor racen.
Effe geduld aub
Voor het debuut van de Tornado in de showrooms moet je nog even geduld hebben, dit is gepland voor het voorjaar 2001. Zo ook de entree in het wereld kampioenschap Super bikes hier wordt er ook naar gestreefd om de Tornado in 2001 aan de start te krijgen.
Het is in ieder geval een tijd om naar toe te leven en een mooie tijd om te sparen voor de nieuwe BENELLI 900 TRE TORNADO met zo'n droom gaat de tijd toch sneller dan je denkt.
Technische gegevens
Benelli Tornado 900 Tre Novencento
Motorblok; viertakt - driecilinder in lijn - hellingshoek cilinders 15 graden naar voren - balansas liggend voor de krukas - benzine injectie met 1 of 2 injectors per cilinder.
Boring en slag; 85,3 mm X 52,4 mm
Cilinderinhoud; 898,4 cc
Compressieverhouding; 11,8 : 1
Koelling; vloeistof gekoeld met de radiator geplaatst onder het zadel en twee elektrische koellings ventilators.
Timing systeem; dubbel bovenliggende nokkenassen aangedreven doormiddel van een ketting aan de rechter zijde - 4 kleppen per cilinder.
Smeer systeem; wet sump
Max. vermogen; 103 kW ofwel 140 pk bij 11.500 toeren
Max. koppel; 93,2 Nm ofwel 9,5 kgm bij 8.800 toeren
Ontsteking; elektronisch
Koppeling; natte multiplaat met anti blokkeer systeem.
Versnellingsbak; 6 versnellingen - volledig uit te bouwen zonder dat het motorblok uit gebouwd hoeft te worden.
Frame; gemixte oplossing
voor sectie chroommolybdeen buizen
achter sectie aluminium box
Balhoofdshoek; variabel tussen 22,5 en 24,5 graden
Veerelementen; voor - volledig instelbare up side down vork met binnen poten van 46 mm
Achter - volledig instelbare momodemper
Wielen; helical 5 spaaks 17 inch
breedte voor 3,5 inch en achter 6 inch
Banden; voor 120/70 X 17 en achter 190/50 X 17
Remmen; Voor dubbele zwevende 320mm schijven met vierzuiger remklauwen. Achter één 180mm schijf met twee zuigerklauw.
Maten; Wielbasis 1395 mm zithoogte 810 mm
Drooggewicht; 185 kilo
topsnelheid; 280 km/u begrensd
Importeur; van Vliet Moto www.vanvlietmoto.com
Uit het clubblad "Benellissimo 1999-3"